Seizoensalon

augustus 10, 2011

Respectvol, documentair boek

Filed under: fotografie,journalistiek,kunst — seizoensalon @ 7:33 am

Tim de Jong in gesprek met fotografe Sarah Wong tijdens voorjaarsalon  Door Monique Doppert

‘Wat is een genderkind?’ Het is de eerste vraag van gespreksleider Tim de Jong aan fotografe Sarah Wong. Zij publiceerde – met Volkskrant journaliste Ellen de Visser – vorig jaar het boek Genderkinderen. Wong geeft een eenvoudige en rake omschrijving: ‘Een genderkind is een kind, geboren in het verkeerde lichaam. Daardoor zijn gedrag en gevoel niet met elkaar in overeenstemming.’

Op de goed bezochte Voorjaarssalon van donderdag 12 mei 2011 moest Ellen de Visser helaas verstek laten gaan, maar Wong vertelt uitvoerig over het wordingsproces van hun coproductie. ‘Ik weet dat Ellen na haar eerste bezoek aan een bijeenkomst van de ouderzelfhulpgroep Berdache verbaasd was: ze had alleen maar ouders met meisjes en jongens gezien. Eigenlijk niets bijzonders.’

Engelbewaarders

Na een strenge medische en psychologische selectie kunnen genderkinderen vanaf hun twaalfde puberteitsremmers krijgen. Deze brengen de puberteit tot een halt. Dan volgen de jaren van bedenktijd en vanaf hun zestiende kunnen ze hormonen van het gewenste geslacht krijgen. Daarmee wordt psychische nood voorkomen en heeft de latere operatie – vanaf achttiende jaar – een fraaier resultaat. Vele tientallen kinderen zijn al succesvol behandeld.

Sarah en Ellen volgden vanaf 2003 een aantal genderkinderen op hun pad naar volwassenheid. Sarah: ‘Zo mochten we mee met Dion toen zij voor het eerst als meisje naar balletles ging. Voor het eerst in een rokje, naar de meisjeskleedkamer. Een jaar later bezochten we Dion en haar twee oudere broers. Zij waken over Dion als twee engelbewaarders en beschouwen haar als hun ‘brusje’. Als Dion elf jaar is, bezoeken we haar op school en spreken haar met haar favoriete juf die voor een veilige omgeving zorgt.’

Geen sensatie

Sarah toont een selectie foto’s. Een reactie die Tim hoorde, was dat het er zo gewoontjes uitziet. Sommige beelden zouden zo in de Becel-reclame kunnen. Sarah vindt dat een compliment: ‘Dat klopt. De foto van Dion en haar juf kan net zo goed een klassieke moeder-dochterfoto zijn.’ Bij enkele portretten vraagt Tim door over de kinderen en Sarah vertelt over de pittige Manon, de stoere Marvin en de zelfbewuste Suzan.

Het vinden van een uitgever vergde een lange adem, omdat Sarah en Ellen het op hun voorwaarden wilden doen. Dat betekende vooral geen sensatiezucht. Zo wilde bijvoorbeeld een uitgever juist het enige stel (Chiel en Vicky) in badkleding op het omslag zetten. ‘Dan zal het boek wellicht beter verkopen maar dat vinden wij de verkeerde reden. Ik twijfelde of hun foto’s überhaupt in het boek thuishoorden.’

Sarah en Ellen hebben ieder hun eigen metier en werkritme. Ze overlegden veel, af en toe hadden ze woorden, maar ze volgden hun eigen stijl. Het resultaat is een uiterst verzorgd, respectvol en documentair boek waarvoor ook veel belangstelling vanuit het buitenland is.

Ellen de Visser en Sarah Wong (2010), Genderkinderen, uitgever D’Jonge Hond,

Advertenties

april 15, 2011

Aankondiging: Genderkinderen. Geboren in het verkeerde lichaam

Filed under: fotografie,journalistiek,kunst — seizoensalon @ 11:23 am

Voorjaarssalon 2011: Genderkinderen. Tim de Jong in gesprek met fotograaf Sarah Wong en journalist Ellen de Visser

  • Donderdag 12 mei 2011
  • Cultureel Centrum Mezrab, gevestigd in Art Cage
  • Domselaerstraat 120, Amsterdam (tram 9, 7, 3, bus 22)
  • Aanvang: 20 uur, inloop vanaf 19 uur

 
"Het loont de moeite dit boek te lezen, te bekijken
en te begrijpen. De sympathie die groeit voor
deze kinderen en hun omgeving is daar onlosmakelijk
mee verbonden."
Medisch Contact, 11 februari 2011. 

Geboren in het verkeerde lichaam

Geboren worden in het verkeerde lichaam: het is een wrede fout van de natuur die tot onvoorstelbaar leed kan leiden. Wie een jongen is, maar zich een meisje voelt, of andersom, komt in grote psychische problemen zodra de puberteit aanbreekt. Dan onderstrepen de lichamelijke veranderingen immers alles wat zij niet willen zijn. In het VU medisch centrum in Amsterdam houdt een speciaal team van artsen zich al jaren bezig met de behandeling van deze genderdysfore jongeren. Na een strenge selectie kunnen zij vanaf hun twaalfde puberteitsremmers krijgen en vanaf hun zestiende de hormonen van het gewenste geslacht. Daardoor wordt psychische nood voorkomen en heeft de latere operatie een fraaier resultaat. Vele tientallen kinderen zijn al succesvol behandeld. Zij worden in het ziekenhuis intensief begeleid.

Fotografe Sarah Wong en journaliste Ellen de Visser volgden zeven jaar een grote groep jongeren op weg naar hun nieuwe identiteit. Het boek Genderkinderen is het verslag van de strijd die zij leveren om het geluk te vinden dat voor de meeste mensen zo vanzelfsprekend is, maar waarvoor zij onvoorstelbare beslissingen moeten nemen. Ook de behandelaars in het ziekenhuis komen uitgebreid aan het woord.

Sarah Wong studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie. In haar fotografie streeft zij naar het vastleggen van de ziel. Ze werkt bij voorkeur met een technische camera. Haar eerste boek, Sophia’s Children (2003), bevat portretten van kinderen in het Sophia kinderziekenhuis te Rotterdam. Deel van dit werk was te zien op het Internationaal Foto Festival te Naarden. Zie ook www.sarahwong.com

In 2003 publiceerde ze voor het eerst foto’s van genderdysfore kinderen in Volkskrant Magazine. Zij en Ellen de Visser, journalist van de Volkskrant volgden vanaf dat moment zestien jongeren. In november 2010 verscheen hun verslag dat zowel een informatief boek is, als een kunstboek: Genderkinderen. Geboren in het verkeerde lichaam.

Tim de Jong werkt als onderzoeker, coach en supervisor. Hij publiceerde in 1999 een baanbrekend boek over transgender. In Man of vrouw, min of meer. Gesprekken over een niet-gangbare sekse komen 22 mensen aan het woord over leven tussen de seksen in. Ook richtte hij samen met anderen het Continuum op; een digitaal magazine over transgender. In april dit jaar verscheen van hem In huis en hart. Interviews met pleegouders.

Meer informatie

Drieluik Manon, 2003-2010: foto’s Sarah Wong

januari 10, 2011

Wintersalon 2011: De theorie van het konijn

Filed under: film,journalistiek — seizoensalon @ 7:23 pm

Filmvertoning en gesprek met documentairemakers Rinske Bosch en Nicole Batteké

Donderdag 3 februari 2011

Art Cage/Mezrab

Domselaerstraat 120 Amsterdam (tram 9, 7, 3, bus 22)

20 uur: film; 21 uur: gesprek

Te gast op de eerste Salon van 2011 zijn de twee filmmakers Rinske Bosch en Nicole Batteké. Zij maakten de documentaire De theorie van het konijn, een portret van Akwasi Frimpong. Journalist en schrijver Anne Salomons gaat – na de filmvertoning – in gesprek met de makers.
De film

Akwasi Frimpong, alias GoldenSprint, woont in de Amsterdamse Bijlmer. Hij is geboren in Ghana. Als Akwasi in 2003 goud wint op de junior nationale sprint kampioenschappen ziet men hem als hèt nieuwe sprinttalent. Samen met zijn fanatieke coach en voormalig Olympisch atleet Sammy Monsels traint hij keihard voor zijn grote droom: voor Nederland uitkomen op de Olympische Spelen. Tegelijkertijd levert hij een gevecht met de Nederlandse overheid voor een verblijfsvergunning. De filmmakers volgden vijf jaar lang zijn dubbele en emotionele strijd.

De makers

Rinske Bosch studeerde geschiedenis en werkte voor verschillende Nederlandse televisieprogramma’s. Inmiddels is zij onafhankelijk filmmaker.

Nicole Batteké studeerde af als cameravrouw aan de Nederlandse Film Academie. Sindsdien werkte ze aan verschillende films en documentaires. Samen met Bosch produceerde ze twee andere films als co-regisseur.

De interviewer

Anne Salomons is journalist, redacteur van het veteranentijdschrift Checkpoint en schrijver.

De locatie

Art Cage/Mezrab biedt ruimte voor tentoonstellingen, vertoningen en optredens

De Seizoensalon

Seizoensalon is een initiatief van Monique Doppert en Mariette Hermans. Toegang is gratis, drank op eigen kosten.

Verslagen van eerdere salons zijn te vinden op:

seizoensalon.wordpress.com

De trailer van de film is te zien op YouTube: The Rabbit Theory

Short link http://bit.ly/dGdLJx

juli 6, 2010

‘Europa speelt een rol in polarisatie Turkije’

Filed under: journalistiek,politiek — seizoensalon @ 7:43 am

Zomersalon rond Het veer van Istanbul,
Irene van der Linde en Nicole Segers in gesprek met Bart Top
Donderdag 17 juni 2010, Art Cage / Mezrab, Amsterdam

Was er maar eerder een boek zoals Het veer van Istanbul verschenen, besloot interviewer Bart Top zijn inleiding. Het zou hem hebben geholpen de vele richtingen in het Turkse politieke landschap te duiden. ‘Het boek waarover we het vanavond hebben, is wat mij betreft een geweldige introductie en vervolgcursus over de Turkse politieke situatie.’

Foto: Nicole Segers

De journalistieke reis van Irene van der Linde en Nicole Segers – waarvoor ze een jaar in Istanbul verbleven – heeft geresulteerd in een lijvig boek. De verhalen waarin ze verschillende inwoners van Istanbul volgen, en de sfeervolle foto’s dragen een sterk eigen karakter. Ze zijn te beschouwen als op zichzelf staande producties. Samen gebundeld versterken ze elkaar op een vanzelfsprekende manier. Het is deze ongekunstelde, terloopse eenheid die het boek verrassend en helder maakt. Hun manier van samenwerken creëert automatisch een gelaagdheid en diverse manieren van kijken.

Symbolische grens

Bart Top stelt voor te spreken over hun werkwijze, stijl en toekomst. Het centrale uitgangspunt ontstond in 2008, heel veel onderzoek. Ze kozen voor dezelfde methode als voor hun vorige boek Het einde van Europa. Hiervoor reisden ze langs de nieuwe rand van de Europese Unie – zo’n vijfduizend kilometer lang – om zo de immensheid van het nieuwe EU imperium te ervaren. Dat is voor Irene en Nicole dé manier om beelden van de sfeer van de verschillende landen en hun geschiedenissen te kunnen vangen. Voor hun nieuwste boek vormde zich als invalshoek de relatie tussen Europa en Turkije, met de Bosporus als symbolische grens en de veerponten als fysieke verbinding. Deze metafoor staat consequent centraal. Het boek begint ook aan de Bosporus; in het Hazelnotenpark met de ontmoeting met Kübra, een van de hoofdpersonen.
Segers en Van der Linde ontmoetten in Istanbul veel meer mensen dan in het boek terecht zijn gekomen. Irene: ‘Het is makkelijk om met mensen in contact te komen, er heerst een open sfeer. Het opbouwen van vertrouwen kost meer tijd. Maar tijd hadden we. Dat is het grote voordeel van langere tijd ergens verblijven. We hebben zelf Turks geleerd en kunnen het allebei goed verstaan en redelijk spreken. Daarnaast hebben we Engels en Frans gebruikt. Alleen voor het interviewen van de veermannen hebben we een tolk gebruikt.’
Irene heeft de hoofdpersonen geselecteerd op basis van journalistiek Fingerspitzengefuhl. Het klikt of het klikt niet. Ook was het soms een kwestie van toeval. Ze noemt als voorbeeld de sopraanzangeres Ece van wie ze een huis huurden in Ayaspasa, aan de Europese zijde van de stad. Direct zaten ze in een historisch decor. Ze schrijft: ‘Het voelt alsof ik in de tijd ben teruggezet. We wonen tussen meubels die stammen uit de tijd van Atatürk en zijn achtergelaten, samen met stapels fotoalbums die in de kasten staan en de fotolijstjes die aan de lichtblauwe, lila en paarse muren hangen.’ (p. 31)
Irene besefte gelijk dat het contact het Ece een cadeautje was, dat haar verhaal in het boek thuishoorde. Het staat haaks op de manier waarop bijvoorbeeld Kübra in dezelfde stad leeft: vrijwel alsof ze nog in haar dorp woont maar dan in Istanbul. Bart noemt het de clash of civilazitions binnen een stad.

Verrekijkers

Bart vraagt naar de verhouding tussen tekst en beeld: is de rol van fotografie in het boek vooral voor de sfeer en poëzie? Of ook bedoeld om de spanning tussen Oost en West te laten zien? Het boek opent bijvoorbeeld met een fotoserie die Nicole met haar Leica gefotografeerd heeft door de verrekijkers langs de Bosporus. Daarmee kun je naar de overkant turen, tegen betaling van 1 lira. ‘Istanbul is een drukke stad, er zijn overal mensen op straat, je wordt de hele tijd aangesproken en naar binnen gelokt. Dwars door die stad loopt een enorme zeestraat. Dat heeft grote consequenties voor de stad. Het levert vertraging op. Middenin die drukte, is op het water alles stil. Je zit dan gewoon dertig minuten op een boot. Je ziet de stad, je ziet de grote oceaanstomers met Chinese tekens erop.’
De foto’s lijken door een trechter te kijken en hebben daardoor iets afstandelijks, iets donkers. Nicole raakte geheel in de ban van de verrekijkers en heeft de locaties opgevraagd. Met die lijst en een zak vol lira’s is ze gedurende een maand alle verrekijkers afgereisd. Nicole: ‘Ik noem mezelf documentair fotograaf want ik wil lang naar iets kijken en daar hoeft geen linair verhaal uit te komen. Ik maak geen reportages. Mensen zien poëzie in mijn foto’s, dat schijnt erin te zitten. Dat is mooi meegenomen,’ besluit ze nuchter.

Kijkje in werkkamer

Tijdens hun verblijf in Istanbul hebben ze geen schrijftijd of dagen in de donkere kamer ingelast. Als je dan toch in Turkije bent, moet je niet binnen blijven zitten maar naar buiten, vonden de vrouwen. Ze trokken gezamenlijk op en zijn ook veel afzonderlijk op pad gegaan. Nicole: ‘Voor mij was het moment van actie daar, tijdens het verblijf in de stad. Daar moest het gebeuren. Daarna, eenmaal weer thuis, was het vooral selecteren.’ Voor Irene lag het zwaartepunt weer terug in Amsterdam: de duizenden aantekeningen in de stapels notitieblokjes verwerken en ordenen en tot mooie, logische verhalen orkestereren.

Bart vraagt een nader kijkje in de werkkamer, aan het bureau van Irene. Hij vertelt over een passage die begint op pagina 213. Irene beschrijft haar reis met de pont. Ze vaart langs de universiteit, beschrijft het gebouw, de krijsende meeuwen, en denkt vervolgens terug aan het gesprek met een hoogleraar over de politieke geschiedenis van Turkije. Dat alles onder de kop Politiek. Hoe komt zo’n beeldend fragment tot stand? Is het narratieve journalistiek, literaire non-fictie?
Irene: ‘Ik had het interview met de hoogleraar gedaan. We waren in Turkije tijdens een stormachtig politiek jaar. Er waren verkiezingen geweest, het leger had gedreigd met een coup, er kwamen nieuwe verkiezingen en de AKP won een grote meerderheid van de stemmen. Ik probeer in het boek de grens met Europa te laten zien. Ik was op een punt aangeland waarin ik behoefte had aan reflectie. Dus ik leg tijdens het schrijven al mijn notitieboekjes bij elkaar. En deze hoogleraar had een atypische mening. Hij was niet alleen maar tegen de AKP bijvoorbeeld. Hij had een analyse van buitenaf dus was heel geschikt om op te voeren op dat moment.’ Is dat dan knap in elkaar geschoven of ook verzonnen? ‘Nee, ik heb niks verzonnen. Het is echt zo gebeurd. Ik stond op die pont en dacht terug aan het gesprek met hem toen ik langs de universiteit voer.’
Vanuit hun beider specialismen – journalistiek en fotografie – beïnvloeden ze elkaar wederzijds. Irene komt op plaatsen waar ze anders niet zou komen. ‘Als journalist heb je vaak afspraken. Zomaar rondhangen en wachten op een moment doe je niet zo vaak.’ Ze leert op een andere manier kijken. Nicole op haar beurt kijkt op haar gemak rond in een huis. Nicole: ‘Het is heerlijk om niet te hoeven praten. Terwijl Irene het gesprek voert, duik ik de keuken in, of de slaapkamer.’ Uiteindelijk vertellen ze elk hun eigen verhaal. Het beeld is geen directe illustratie van de tekst en andersom.

Veel Europa’s

Hoe gaat het volgens de makers verder in Turkije? Wat is een groter gevaar: het militairisme of het islamisme? Irene: ‘We hebben de situatie neutraal beschreven en alle visies proberen te belichten.’ De kemalisten, gesteund door het leger zijn lang aan de macht geweest. Dat is nu niet meer het geval. Volgens Irene heeft dat te maken met migratie: er zijn nu mensen betrokken bij de politiek die voorheen nooit stemden. De relatie met Europa is complex: ‘De AKP wordt gesteund door Europa en tegelijkertijd wijst de Europese Unie Turkije’s lidmaatschap af, omdat het te islamitisch zou zijn. Europa speelt een rol in de polarisatie binnen Turkije. En ik heb gemerkt dat er ook veel Europa’s zijn.’

mei 25, 2010

Zomersalon: Het veer van Istanbul

Filed under: journalistiek,politiek — seizoensalon @ 9:16 am

Het veer van Istanbul: Journalist Irene van der Linde en fotograaf Nicole Segers in gesprek met Bart Top

Foto: Nicole Segers

Wanneer: Donderdag 17 juni 2010
Hoe laat: Inloop vanaf 19 uur, programma vanaf 20 uur
Waar: Art Cage / Mezrab, Domselaerstraat 120, Amsterdam (tram 3 & 7, bus 22)
Extra: Vooraf kleine Iraanse maaltijd verkrijgbaar

Per veerpont over de Bosporus — zo pendelen Irene van der Linde en Nicole Segers tussen de beide oevers van Istanbul, gedurende een politiek turbulent jaar. Fotograaf Segers blikt vanaf de boot over het water, zet voet aan wal en onderzoekt de betekenis van de grens die twee werelddelen scheidt. Journalist Van der Linde dringt door in de levens van uiteenlopende stadsbewoners: de ambitieuze gesluierde tiener Kübra en haar familie uit het oosten, de sopraanzangeres Ece die weigert één voet op de Aziatische oever te zetten, de bankemployé Yasemin die een geheim liefdesleven leidt, de lerares Melda die evenveel van Atatürk als van God houdt. Zij moeten zich stuk voor stuk zien te verhouden tot de verwarrende politieke realiteit van hun land, waarin een moslimpartij met overweldigende meerderheid de verkiezingen wint en vervolgens voor de seculiere rechter moet verschijnen. Of, zoals een neef van Melda het zegt: ‘Turkije is als een schip dat naar het westen vaart, terwijl de mensen op het schip naar het oosten lopen.’

de Volkskrant gaf Het veer van Istanbul vier sterren:

‘Segers werk valt in de eerste plaats op door een groot gevoel voor sfeer en kleur. We zien kastanjeverkopers in het witte strijklicht van de late herfst, een geel luchtbed tegen het blauw van de Bosporus in het hart van zomer, waslijnen met rode en gele ballonnen langs hetzelfde strakblauwe water, het zonlicht in een grote rode Turkse vlag, een paar honderd kleine Turkse vlaggetjes in het verlichte raam van een avondwinkel en het indrukwekkende kleurenpalet van een sjaaltjeskraam op dinsdagochtend.’

Bart Top is journalist en adviseur met als centrale thema’s media, cultuur en diversiteit.

www.irenevanderlinde.nl
www.barttop.nl


Volgende pagina »

Blog op WordPress.com.